IranPolymer.com
 
 مقاله

توسعه گردشگری، توسعه صنایع پلیمری دریایی

جزایر مرجانی جنوب کشور بستر مناسبی برای بسط و گسترش تفریحات آبی به خصوص استفاده از شناورهای کامپوزیتی تفریحی است. اما به نظر می رسد درست برخلاف کشورهای کوچک حاشیه جنوبی خلیج فارس، این امکانات در جهت توسعه گردشگری کشور نادیده انگاشته می شود.
در این میان به نظر می رسد جهت رشد صنعت شناور سازی در کشور نیاز به فرهنگ سازی گسترده در زمینه استفاده از شناورهای تفریحی به خصوص شناورهای شخصی وجود دارد. در گفت و گویی با مهندس صالحی، مدیر بخش طراحی شرکت پارس صنعت لیما ضمن بررسی این پتانسیل ها به بحث در زمینه چگونگی ساخت شناورهای کامپوزیتی در ایران پرداخته ایم. لازم به ذکر است شرکت پارس صنعت لیما نزدیک به 4 سال است که در زمینه ساخت شناورهای کامپوزیتی فعالیت می کند.

بسپار- شناورهای موجود در ایران در چه انواعی هستند؟
صالحی: شناورهای موجود در ایران شامل شناورهای کوچک بدون سرنشین که متداول ترین کاربرد آنها به عنوان اسباب بازی های تفریحی است. شناورهای تک سرنشین که عموما برای کارهای تفریحی و ورزشی ساخته می شوند. مثل قایق های کایاک که ما یک پروژه را در این زمینه آغاز کرده ایم. شناورهای بعدی شناورهای چند نفره هستند که عموما شناورهای ماهیگری، شناورهای نظامی و شناورهای محدودی هم برای حمل و نقل دریایی استفاده می شوند.
گروه بعدی شناورها بالای 8 تا 9 متر هستند که کاربردهای خاصی در زمینه شیلات و محیط زیست دارند.

بسپار- ظاهرا جای شناورهای مسافربری در ایران خالی است.
صالحی: بله، ما به آن صورت شناور مسافربری در ایران نداریم. شناورهای بزرگ ما بیشتر باری یا نفت کش هستند و یا اینکه کاربردهای نظامی دارند. در حالیکه در کشور ترکیه استفاده از شناورهای مسافربری و تفریحی بالای 8 متر رایج است. متاسفانه ما در ایران تقاضایی برای این نوع شناورها نداریم. قاعدتا عرضه هم بر اساس تقاضا تعریف می شود. بنابراین ما سراغ ساخت این نوع شناورها نرفته ایم و بیشتر به نیاز بازار توجه کرده ایم. البته ما احساس کردیم در زمینه ساخت و استفاده از شناورهای تفریحی و ورزشی خلایی در کشور وجود دارد. بنابراین پروژه ای را در زمینه طراحی و ساخت قایق های کایاک استارت زدیم. ضمنا ما در زمینه بحث محافظت سازه های دریایی با کامپوزیت و همچنین تقویت این سازه ها فعالیت می کنیم. در کشورهای خارجی چندین سال است سازه های بتنی و فلزی داخل آب را با پوشش کامپوزیتی تقویت کرده و علاوه بر بحث مکانیکی آن یعنی تقویت سازه از خوردگی آن هم جلوگیری می کنند. کار جانبی را هم در کنار کار خود در زمینه نانو کامپوزیت ها آغاز کرده ایم.

بسپار- درباره نحوه ساخت شناورهای کامپوزیتی توضیح دهید.
صالحی: ساخت شناورهای کامپوزیتی در ایران غالبا به این نحو است که از یک نمونه قالب گیری می شود و بدون استفاده از ماشین آلات، شناور ساخته می شود. در پروسه ساخت یا می توان از نمونه خارجی بهره گرفت یا اینکه یک نمونه را از ابتدا طراحی کرد.
ما در شرکت پارس صنعت لیما برای ساخت شناورهای کوچک با استفاده از چوب یا یونولیت یک قالب اولیه به وجود می آوریم که این راه خوبی برای نمونه های کوچک است. بعد از به دست آمدن قالب اولیه روی آن با یک روکش کامپوزیتی پوشش داده می شود و در واقع قالب مادگی به وجود می آید. این پروسه در برخی از شناورهای بزرگ هم به کار می رود. البته وقتی شناور بزرگ باشد قالب باید به صورت چند تکه باشد یعنی برای هر تکه از بدنه یک قالب ساخته شود. بعد تکه ها را به هم وصل کرده و پروسه ساخت شناور انجام می شود اما شناورهای کوچک عموما به صورت یکپارچه ساخته می شوند. شما با یک قالب خوب می توانید بین 20 تا 30 عدد شناور بسازید. حالا اگر قالب به صورت فلزی باشد، می توان تعداد بسیار زیادتری ساخت. شناورهایی تا حدود 20 متر با همین پروسه ساخته می شوند و اصولا ماشین آلات خاصی نیاز ندارند.

بسپار- آیا روش ساخت کامپوزیت های تقویتی جهت سازه های دریایی هم به صورت دستی است؟
صالحی: بستگی به کاربرد آن دارد. متاسفانه در صنعت کامپوزیت ایران کمبود تجهیزات وجود دارد و کارها به صورت دستی است مثلا استفاده از دستگاه های رشته پیچی در صنایع کامپوزیت دنیا متداول است که البته بیشتر برای مقاطع استوانه ای از آن استفاده می شود که در ایران تنها چند شرکت این تجهیزات را دارند.

بسپار- پروسه تولید شناورهای کامپوزیتی در کشورهای اروپایی به چه صورت است؟
صالحی: در کشورهای خارجی حتی در کشورهای معتبر هم پروسه ساخت شناورها به صورت دستی است البته منظورم این نیست پروسه کاملا با دست انجام می شود اما تجهیزات آنچنانی یا خطوط تولید به آن صورت که مثلا در صنعت خودرو مشاهده می شود، وجود ندارد. مهمترین کار در بحث شناورسازی طراحی و ساخت قالب است. اگر این دو کار به درستی انجام شود ما هم می توانیم بهترین شناورها را تولید کنیم.

بسپار- از چه مواد اولیه ای استفاده می کنید؟
صالحی: ما از دو ماده اصلی استفاده می کنیم یکی رزین پلی استر اشباع و غیر اشباع و دیگری الیاف شیشه. در موارد خیلی خاص می توان به جای استفاده از الیاف شیشه از کربن، الیاف کولار و یا بارالت استفاده کرد. البته بستگی به نوع کاربرد و میزان هزینه ای است که می خواهیم صرف کنیم اما در شناورهای متداول غالبا از پلی استر و الیاف شیشه استفاده می شود. الیاف در ایران تولید می شود. اما متاسفانه رزین های داخلی چندان کیفیت خوبی ندارد و ما از کشور ترکیه رزین خود را وارد می کنیم.

بسپار- به صورت میانگین تیراژ تولید سالانه شما چقدر است؟
صالحی: ما براساس سفارش و برای استفاده های خاص شناور تولید کرده ایم که به صورت میانگین سالی هشت عدد بوده است. ما چون بر اساس سفارشات خاصی کار می کنیم، تولید انبوه نداریم. تولید انبوه عموما در مورد قایق های روتین وجوددارد در حالیکه در بحث طراحی شناورها، قایق های بسیار متنوعی از لحاظ شکلی و کاربردی در دنیا وجود دارند که شاید ظاهر آنها اصلا برای ما آشنا نباشد. عموما قایقی متداولی که در ذهن ماست قایق های تک بدنه دوکی شکل است. در حالیکه قایق های دو بدنه و سه بدنه با یکسری ویژگی های خاص وجود دارند. به طور مثال قایق های کاتاماران دارای پایداری بالا، قوت مانور مناسب برای محیط های پر تلاطم مثل خلیج فارس هستند یا قایق های تری ماران برای کارهای تفریحی و بادبانی استفاده می شوند.
منظور من این است که دسته بندی های متنوعی در طراحی قایق وجود دارد و ما بیشتر بر اساس نیاز مشتری سفارش او را می سازیم.

بسپار- علاوه بر شناورهای کامپوزیتی چه نوع شناورهای دیگری وجود دارد؟
صالحی: عمده شناورهای کوچک بدون استثنا کامپوزیتی هستند. در حالیکه در گذشته شناورهای کوچک یا لنج ها چوبی بوده اند. عمده قایق های بزرگ، ناوچه ها، ناوها و نفت کش ها و کشتی های باری بدنه فلزی دارند. چون در آن شناورها دیگر نمی توان از کامپوزیت در بدنه استفاده کرد. کامپوزیت ها با وجود مزایای زیادی که دارند دارای معایبی نیز هستند. یکی از معایب آنان این است که با توجه یه Orthotropic بودن کامپوزیت یعنی قوی بودن در راستای الیاف و ضعیف بودن در جهت دیگر دارای استحکام کمتری نسبت به فلز برای ساخت شناورهای بزرگ هستند. به هر حال وجود بارهای مکانیکی بر روی شناورهای بزرگ احتمال شکستن آنها را بیشتر می کند.

بسپار- به یکی از معایب کامپوزیت ها اشاره کردید، اصولا چه مزایایی برای آنها متصور هستید؟
صالحی: ویژگی های متفاوتی مثل بحث استحکام ویژه یعنی نسبت استحکام به وزن، ارزان بودن، سادگی ساخت و فرم دهی، مقاومت به خوردگی بالا و ساخت به صورت یکپارچه را می توان نام برد. البته ویژگی های خاصی هم مثل عدم شناسایی توسط رادار در شناورهای نظامی برای کامپوزیت وجود دارد.

بسپار- آیا شرایط آب و هوایی مختلف جهت آب اندازی شناورهای کامپوزیتی در نوع فرمولاسیون آنها تاثیرگذار است؟
صالحی: بله. ما اگر بخواهیم یک شناور را برای یک محیط آب و هوایی خاص مثل آب های قطبی یا آب های بسیار گرم بسازیم لاجرم می بایست علاوه بر استفاده از مواد پایه که همان رزین و الیاف هستند، اجزای دیگری را نیز به فرمولاسیون خود اضافه کنیم. به طور مثال ما در زمینه ساخت کامپوزیت های مقاوم در برابر حرارت فعالیت های زیادی انجام داده و موفق به ثبت چندین اختراع شده ایم. البته ما بیشتر در بحث نانو فیلرها کار کرده ایم. یک عیب دیگر که در کامپوزیت ها و جود دارد بحث حساسیت بالای آنها به حرارت و رطوبت است. می توان این عیب را با افزودن فیلرها تا حدودی مرتفع کرد ما بر همین اساس پروژه ای تحقیقاتی در زمینه بررسی خوردگی آب دریای خزر و تاثیر آن بر روی مواد کامپوزیت انجام داده ایم که نتایج بسیار خوبی هم داشت.

بسپار- سوال آخر من در مورد وضعیت صنعت دریایی کشور است. چرا با وجود پتانسیل های مناسب دریایی در جنوب و شمال کشور این صنعت تا این حد نحیف است؟
صالحی: از نظر من وضعیت آن از نحیف گذشته و در حال مرگ است. متاسفانه ما اصلا توجهی به پتانسیل های دریا نکرده ایم. به همین سبب تعداد کمی هم تولید کننده در این زمینه وجود دارد و خیلی از شناورهای ما هم وارداتی است. اگر بحث استفاده از شناورها به خصوص شناورهای تفریحی در ایران جا بیافتد آن زمان می توان بر روی توسعه صنایع شناورسازی در ایران کار کرد. ما با توجه به سواحل مناسبی که در شمال و جنوب کشور داریم. می توانیم فرهنگ استفاده از شناورهای تفریحی را در ایران جا بیاندازیم. کاری که الان کشور ترکیه به خوبی انجام داده است. امروزه بحث ساخت شناورهای کامپوزیتی در دنیا بسیار مطرح است به طوریکه در حال حاضر یکی از فاکتورهای مهم توسعه یافتگی صنایع کشور ها میزان سرانه مصرف کامپوزیت در آن کشورهاست.

بسپار- با تشکر از حضور شما در این گفت و گو.

 
اشتراک اخبار اطلاعات درج آگهی ‪Copyright © 2014 Iran Polymer. All rights reserved.‌